SUMF - indeks  
 
Raspored:
 
Razno
 

Novosti

 
 
Bilten - BIT
 
Rokovi
 
  Kapuera  
     
  Dokumenti  
 

Statut

 
 
Program
 
Istorijat
 
Istorija matematike
 
  Organizacija  
 

Organi

 
 
Poslovnik
 
Članovi
 
  Ankete  
 
 
  dizajn:
[strahinja]

 

Grb SUMF
   
  ISTORIJAT I RAD STUDENTSKIH UNIJA  
  6. oktobar 2001.


Istorijat nezavisnih Studentskih unija u Srbiji počinje 1992. godine na Pravnom fakultetu u Beogradu. Naime, u martu 1992. godine, usvajanjem Statuta i znamenite Povelje Studentskih unija, osnovana je Studentska unija Pravnog fakulteta. Kao snažna i demokratska organizacija studenata prava, Studentska unija se aktivno uključila u Studentski protest '92. Tokom tog protesta, koji je predstavljao značajan glas protiv autoritarnog poretka u Srbiji i protiv nedemokratske prakse srpskog režima, Studentska unija Pravnog fakulteta je jasno ukazivala na pogubnost ratne politike koja je tada vođena i iskazala iskren otpor ratu.

Studentski protest '92. okončao se sa neispunjenim zahtevima pre svega zbog toga što je vlast skrenula pažnju javnosti na rat i time homogenizovala društvo u Srbiji. Nakon završetka protesta, u veoma teškim okolnostima, Studentska unija Pravnog fakulteta nastavlja sa svojim delovanjem. U to vreme, jedno od najtežih kroz koje je Srbija prolazila, ova Unija je organizovala mnoge akcije, među kojima valja izdvojiti:

  • nekoliko tribina na kojima je razmatran položaj studenata u društvu,
  • obeležavanje godišnjice početka rata u Bosni i Hercegovini,
  • rasprave o mnogim zakonima i Ustavu Republike Srbije,
  • javna tribina o totalitarnim sistemima s posebnim osvrtom na srpsko društvo,
  • inicijativa za poboljšanje ishrane u studentskim domovima i za smanjenje cena usluga u studentskim domovima,
  • prvo javno obraćanje tadašnjeg šefa Ureda Republike Hrvatske u SRJ, organizovano na Pravnom fakultetu.

Studentska unija Pravnog fakulteta tokom 1994. godine smanjuje aktivnosti i zbog činjenice da je čitava generacija osnivača SUPF završavala svoje studije, te da su napravili veliku grešku ne ostavljajući organizaciju mlađim generacijama, već 1995. godine SUPF sasvim prekida sa aktivnostima.

U maju 1994. godine, kada se videlo da koncept studentskog organizovanja kakav je promovisala Studentska unija Pravnog fakulteta, koncept nezavisnog sindikalnog studentskog okupljanja u najboljim tradicijama evropskih studentskih pokreta, predstavlja najbolji način delovanja na univerzitetu, grupa studenata sa Fizičkog fakulteta i Matematičkog fakulteta u Beogradu osnovala je Studentsku uniju Matematičkog i Fizičkog fakulteta (SUMFF). To je bila već druga organizacija koja je usvojila Povelju Studentske unije, dokument koji je kroz čitav rad predstavljao okosnicu i vodilju Studentskih unija. Ova Unija je odmah nakon osnivanja i rešavanja elementarnih početnih problema, sa malim iskustvom i velikim entuzijazmom, organizovala sledeće akcije:

  • nekoliko tribina o ulozi nauke u savremenom društvu,
  • predavanje "Sida i moral" povodom Međunarodnog dana za borbu protiv side,
  • predavanje "Sve što ste želeli da znate o Internetu..." sa predavačima iz Jugoslovenske asocijacije za računarske komunikacije,
  • inicijalno povezivanje sa studentskim organizacijama u Evropi, pri čemu je ostvarena saradnja sa univerzitetima u Strazburu, Bajrojtu, Bolonji i Barseloni,
  • peticija za promenu korumpiranog studenta-prodekana na Fizičkom fakultetu.

Sve ove aktivnosti predstavljale su značajan korak prema kreiranju istinskog otvorenog društva u Srbiji. Posebno je bitna činjenica da su Studentske unije na raznim fakultetima svojim delovanjem širile duh tolerancije i poštovanja različitog mišljenja.

Početkom 1996. godine SUMFF se podelila na Studentsku uniju Fizičkog fakulteta i Studentsku uniju Matematičkog fakulteta. Ova podela bila je prirodna, jer je rad na svakom od ova dva fakulteta zahtevao posebnu i autonomnu organizaciju. Ove dve Studentske unije su organizovale veoma zapažene akcije na svojim fakultetima, među kojima se izdvajaju kviz Primoteka za sve studente fakulteta prirodnih nauka i visokoposećen ciklus tribina Nauka i religija sa kompetentnim i eminentnim predavačima. Na Fizičkom fakultetu Studentska unija je požela da, zajedno sa ostalim studentskim organizacijama i grupama koje su delovale u Beogradu, pokrenule Studentski protest. Studentske unije Matematičkog fakulteta i Fizičkog fakulteta su osnovale Protestni odbor PMF i proglasile štrajk na šest fakulteta nastalih iz bivšeg Prirodno-matematičkog fakulteta. Studentska unija Elektrotehničkog fakulteta je kao jedan od inicijatora Protesta od samog početka imala svog predstavnika u Inicijativnom odboru Studentskog protesta.

Tri postojeće Studentske unije u naredna tri meseca svu svoju energiju, kreativnost i znanja usmeravaju ka Protestu i stoga su predstavljale jedan od ključnih stubova na koje se je ovaj studentski bunt oslanjao. Uprkos Protestu, lokalni rad se ne zapostavlja i kao ubedljiv primer je i organizovanje prvog pravog referenduma studenata na Fizičkom fakultetu, što je ujedno i prvi referendum studenata u istoriji BU. Aktivnim učešćem u svim segmentima Studentskog protesta, Inicijativnom odboru, Glavnom odboru, lokalnim fakultetskim protestnim odborima, obezbeđenju i snabdevanju, Studentske unije su širile svoje ideje i insistirale na nenasilnom karakteru Protesta. Mada su se Studentske unije uglavnom nalazile u ulozi opozicije prema najeksponiranijim strukturama i pojedincima u Studentskom protestu, njihov uticaj bio je od izvanrednog značaja.

Posebnu pažnju Unije su poklanjale kolegama sa fakulteta na kojima nije bilo studentskih organizacija. Stoga se već krajem 1996. godine osniva Studentska unija Biološkog fakulteta (SUBF). Njeni osnivači bili su studenti koji su predstavljali svoje fakultete tokom Protesta i koji su učestvovali u radu Protestnog odbora PMF. Ideje i principi, zapisani u Povelji Studentske unije, kao i rad SUMF i SUFF, predstavljali su motiv da se organizacija koja je na Biološkom fakultetu nastajala nazove upravo Studentska unija Biološkog fakulteta.

Nedugo zatim, tokom januara i februara 1997. godine započinje osnivanje i rad Studentske unije Geografskog fakulteta (SUGF) i Studentske unije Hemijskog fakulteta (SUHF), na osnovama već postojećih Studentskih unija.

Pošto je broj Studentskih unija evidentno rastao, nastala je potreba za međusobnom koordinacijom i tako je, početkom 1997, osnovano Koordinaciono veće Studentskih unija (KVSU), kao telo koje ne zadire u autonomiju organizacija članica; njegova uloga je da koordinira zajedničke akcije i da kroz svoje službe (Služba za informisanje, Služba za projekte, Služba za međunarodnu saradnju) pruža servisne usluge svim organizacijama članicama.

Pošto su Studentske unije, po programskoj orijentaciji i shodno Povelji, otvorene organizacije, stečeno znanje o studentskom sindikalnom organizovanju nude svim srodnim organizacijama na univerzitetima u Beogradu i drugim univerzitetskim centrima u Jugoslaviji. Iz potrebe da se to znanje sistematizuje i, zainteresovanim grupama na fakultetima gde ne postoje slične studentske organizacije, olakšaju prvi koraci u organizovanju, publikuje se brošura Vodič za stvaranje Studentske unije i istovremeno osniva Udruženje za pomoć studentskim unijama (UPSU), krajem februara 1997. godine.

UPSU je prvobitno zamišljen kao organizacija koja pomaže rad (logističkim, pravnim i drugim savetima, ostvarivanjem kontakata sa srodnim organizacijama u svetu, pravljenjem baze podataka,...) svih studentskih organizacija sindikalnog tipa u Beogradu, a zatim i u Jugoslaviji. Međutim, pošto sredstva potrebna za tako obiman rad, do sada, nisu obezbeđena UPSU svoje aktivnosti sprovodi, uglavnom, u saradnji sa KVSU i njegovim članicama, budući da upravo Studentske unije predstavljaju autentičnog nosioca sindikalnog i demokratskog studentskog aktivizma u Srbiji. Neke od značajnijih akcija UPSU su:

  • organizovanje stručnog seminara iz oblasti studentskog organizovanja i autonomije univerziteta za deset aktivista studentskih unija sa Filozofskog, Fizičkog, Matematičkog, Hemijskog, Elektrotehničkog, Geografskog, Biološkog i Mašinskog fakulteta; seminar je održan u Vageningenu, Holandija,
  • nabavka štamparske mašine za potrebe umnožavanja biltena i plakata,
  • koordinacija "biciklističkog maratona" od Holandije do Beograda (2000 km); tim putem su obezbeđena izvesna sredstva za buduće zajedničke akcije holandskih i beogradskih studenata,
  • organizovanje posete beogradskih studenata Nezavisnoj uniji studenata Univerziteta u Prištini.

Upravo poseta studentima u Prištini koju su Studentske unije Matematičkog, Filozofskog, Biološkog i Elektrotehničkog fakulteta, uz pokroviteljstvo UPSU, organizovale još u oktobru 1997. pokazuje principe kojih Studentske unije žele da se drže - ravnopravnost, tolerancija, solidarnost i jednakost. Ovom posetom i kasnijim saopštenjima u vezi sa stanjem ljudskih prava u Srbiji UPSU i Studentske unije pokazali su značajnu različitost u odnosu na ostale studentske organizacije, pretpostavljajući prava svih građana Srbije svim političkim ili nacionalnim isključivostima.

KVSU, uz redovne aktivnosti, radi i na širenju mreže unutar i van BU. Do sada su osnovane Unije na Fakultetu tehničkih nauka u Novom Sadu (pri čemu je ona nastala samostalno, kao i Unije u Beogradu, a kasnije se povezala sa KVSU) i Pravnom fakultetu u Kragujevcu, a postoje inicijativne grupe na Univerzitetu u Nišu i pojedinim fakultetima u Beogradu. Studentska unija Fakulteta primenjene umetnosti i dizajna u Beogradu je nastala za vreme Studentskog protesta.

Značaj i kvalitet rada Studentskih unija, a samim tim i popularnost među studentima, se ogledavala i na primeru izbora za Studentski parlament 1997.godine :

  • u Beogradu, Unije imaju 16 poslaničkih mesta, a uz nekoliko nezavisnih i poslanika srodnih organizacija čine najjači poslanički klub,
  • u Novom Sadu, izbori za Studentski parlament su uspeli jedino na Fakultetu tehničkih nauka, gde deluje SUFTN,
  • u Kragujevcu, novoformirana Studentska unija Pravnog fakulteta osvaja sva četiri mandata na svom fakultetu.

Ovaj i slični primeri dokazuju u praksi koliko je značajan rad "iz baze", odnosno direktno na fakultetima, uz poštovanje osnovnih načela demokratije.

Unije su do sada, pojedinačno ili preko UPSU i KVSU, ostvarile niz značajnih kontakata sa studentskim strukturama u inostranstvu (Studentski parlament u Austriji na nacionalnom nivou, Nacionalna studentska unija u Holandiji, Studentski parlament u Oslu, Nacionalna studentska unija Slovačke, ESIB - evropska mreža nacionalnih studentskih sindikalnih organizacija, AEGEE Jurop,...). Shodno tome, u perspektivi je nastanak sindikalne studentske organizacije na nacionalnom nivou, koja bi se uključila u međunarodne mreže sličnih organizacija u Evropi i svetu.

Na Konstitutivnoj sednici Studentskog parlamenta beogradskih studenata, za predsednika Parlamenta izabran je Dušan Mišković, predstavnik Studentske unije Fizičkog fakulteta. Iako prihvaćen od četiri petine članica univerziteta u Beogradu i uprkos tome što je izabran na Studentskom parlamentu i time potvrdio podršku koju ima i kod studenata i kod nastavnika, Viktor Todorović, osnivač i član Studentske unije Biološkog fakulteta, na sednici Saveta Univerziteta u Beogradu nije izabran za studenta-prorektora, jer nijedan član Saveta izabran od strane Vlade Srbije nije glasao za njega. Ipak, činjenica da su i predsednik Parlamenta i student-prorektor izabran od strane studenata članovi Studentskih unija u potpunosti potvrđuju da su rad i principi Studentskih unija i višegodišnji napori na izgradnji pravih sindikalnih studentskih organizacija bili opravdani. Studentske unije su se krajem 1997. i početkom 1998. godine značajnije bavile informisanjem. Urednik studentske emisije Pozitivni trip za sve vreme njenog postojanja bio je Miroslav Hristodulo, predstavnik Studentske unije Matematičkog fakulteta u Studentskom parlamentu. Studentska unija Fakulteta tehničkih nauka iz Novog Sada uređuje studentsku emisiju na popularnom radiju 021 u Novom Sadu, tri puta nedeljno. Studentski magazin Impuls izdaje i uređuje takođe SUFTN iz Novog Sada. I ostale Unije imaju svoje lokalne biltene, "Otpornik" na Elektrotehničkom fakultetu u Beogradu, "Bit" na Matematičkom fakultetu, "TNT" na Hemijskom fakultetu, "BaUk" slobode na Filozofskom fakultetu, "MonopolList" na Ekonomskom fakultetu, "Impuls" na Fizičkom fakultetu, "Ekvator" na Geografskom fakultetu i "Žaoka" na Biološkom fakultetu. Studentska unija Pravnog fakulteta u Kragujevcu učestvuje u stvaranju studentske emisije na lokalnom radiju. Studentske unije od oktobra 1997. godine učestvuju u uređivanju studentske strane u dnevnom listu "Danas", koja izlazi jednom nedeljno, kao i u uređivanju studentske strane u nedeljniku "Nezavisni" od februara 1998.

Krajem marta 1998. Studentske unije su bile gosti Udruženja studenata Univerziteta Crne Gore, Studentskog kulturnog centra Crne Gore i Studentskog informatora ZID na Prvoj konferenciji studenata Crne Gore i Srbije. Na Konferenciji je usvojena Povelja Studentske unije kao osnova delovanja učesnika Konferencije i Deklaracija Prve konferencije studenata Crne Gore i Srbije kojom je potvrđena privrženost učesnika autonomiji univerziteta i uključivanju u evropske akademske tokove. Najvažniji rezultat Konferencije bilo je iniciranje osnivanja organizacije pod nazivom Studentske unije Jugoslavije (SUJU). Na Konferenciji je utvrđen plan po kome će se do oktobra 1998. godine SUJU registrovati i početi da radi kao koordinacija dve republičke Studentske unije, a do kraja 1998. godine SUJU bi trebalo da postane punopravna članica asocijacije Nacionalne unije studenata Evrope (ESIB).


sumf@alas.matf.bg.ac.yu